Scholen die werk willen maken van wereldburgerschapseducatie botsen vaak op dezelfde uitdaging: hoe ga je voorbij losse initiatieven en bouw je aan een gedragen aanpak in de hele school?
Met BeGlobal zetten we daarom in op een whole school approach, waarbij niet één activiteit centraal staat, maar een duurzaam proces van verandering. De voorbije jaren nam BeGlobal dan ook verschillende initiatieven om scholen, organisaties en begeleiders hierin te ondersteunen.
Al deze ervaringen brachten ons tot een aantal belangrijke inzichten over hoe je zulke processen op je school(en) best begeleidt.
Waarom inzetten op een 'Whole School Approach'?
Wereldburgerschapseducatie op school krijgt pas echt impact wanneer ze niet beperkt blijft tot één project of workshop, maar deel wordt van het bredere schoolverhaal.
Een ‘whole school approach’ betekent dat:
- leerlingen, leerkrachten, schoolleiding en schoolgemeenschap betrokken zijn;
- er samenhang is tussen verschillende initiatieven;
- en dat er gewerkt wordt aan een gedeelde visie en praktijk.
Dit vraagt tijd, afstemming en een doordachte aanpak.
Hoe ondersteunde BeGlobal scholen, organisaties en begeleiders?
Om scholen en begeleiders hierin te versterken, zette BeGlobal verschillende initiatieven op. Een eerste stap was de organisatie van uitwisselingsmomenten en de ontwikkeling van een inspiratiegids, die scholen ondersteunt om wereldburgerschapseducatie breder en duurzamer aan te pakken.
Daarnaast organiseerden we een masterclass voor procesbegeleiders. In deze masterclass brachten we deelnemers samen in een lerend netwerk, waarin ze hun eigen praktijk verdiepten en ervaringen uitwisselden.
Inspiratiegids
De belangrijkste inzichten en afspraken uit de eerste uitwisselingsmomenten werden gebundeld in een inspiratiegids. Die gids vormt een waardevolle stap richting meer gebruiksvriendelijk materiaal dat scholen op weg helpt naar een breed gedragen en kwaliteitsvolle schoolwerking rond WBE.
Omdat er zo’n grote vraag was naar ondersteuning bij het implementeren van de tools uit deze inspiratiegids werd in 2019 de eerste masterclass procesbegeleiding voor duurzame wereldburgerschapstrajecten gelanceerd. Deze opleiding ontstond uit een samenwerking van BeGlobal, Schoolmakers en 11.11.11.
Masterclass en lerend netwerk voor procesbegeleiders van duurzame wereldburgerschapstrajecten
DE 3 CENTRALE PIJLERS VAN PROCESBEGELEIDING
Pijler 1: inzicht in het procesontwerp
In deze pijler verken je eerst met alle betrokkenen (zoals collega’s, directie, leerlingen, ouderraad en buurt) welke verandering je wilt bereiken. Door dit samen duidelijk te omschrijven, ontstaat er ruimte om in groep creatief en doelgericht te bepalen welke concrete stappen nodig zijn om die verandering waar te maken.
Pijler 2 : ken jezelf als procesbegeleider
Het kan niet anders dan dat het samenwerken met anderen je ‘raakt’. Maar waarom en wanneer gebeurt dit? Inzicht in én bewustwording hierover maakt dat je sterker in je schoenen staat tijdens interactie met anderen.
Pijler 3: herken patronen in groepsprocessen
Samenwerken zorgt bijna altijd voor zichtbare of onzichtbare spanningen. Deze 3e pijler gaat om die spanningen ‘lezen’ en het verkennen van hoe je die een plek kan geven in het proces.
DE KRACHT VAN EEN LEREND NETWERK
Gedurende zes edities groeide de masterclass uit tot een plek waar procesbegeleiders van en met elkaar leerden. Deelnemers ervaarden hoe het delen van ervaringen, twijfels en praktijken niet alleen hun eigen handelen versterkte, maar ook bijdroeg aan de groei van anderen.
In dit lerend netwerk stonden luisteren, uitwisselen en het respecteren van ieders traject centraal. Net die combinatie maakte het mogelijk om wereldburgerschapseducatie sterker en betekenisvoller vorm te geven in scholen én om te groeien als procesbegeleider.
“Het leren in groep geeft me vertrouwen omdat iedereen eigenlijk zoekende is naar hoe ze een veranderproces goed kunnen begeleiden. Het is vaak moeilijk en gaat met vallen en opstaan en iedereen is zoekende in zijn rol als procesbegeleider om dit zo goed mogelijk te doen. En omdat iedereen zoekende is, ervaar ik meer comfort bij het feit dat ik zelf ook zoekende ben.”
Toon Malevé, bewegingsmederwerker en beleidsmedewerker bij Join For Water
Hoewel er geen nieuwe editie volgt, blijft de ambitie om deze uitwisseling en verbinding tussen geëngageerde professionals verder levend te houden.
“Door het deelnemen aan de Masterclass ervaarde ik een groot samenhorigheidsgevoel onder de vele mensen die heel intens betrokken zijn bij het zoeken naar hoe ze wereldburgerschap(seducatie) in hun school of organisatie nog veel meer betekenis kunnen geven. Bijzonder waardevol!”
Kathelijne Cartuyvels, leerkracht SO in Humaniora Kindsheid Jesu
Wat leerden we over het begeleiden van een verandering op school?
De combinatie van deze initiatieven bracht een aantal belangrijke inzichten naar voren over hoe je je school(en) kan begeleiden in duurzame verandering.
We merkten dat:
- verandering tijd en ruimte vraagt en niet te reduceren valt tot losse interventies;
- het proces en inhoud onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn;
- leren in interactie met anderen (zoals in een lerend netwerk) versterkt impact.
Succesvolle procesbegeleiding betekent dus aandacht hebben voor zowel richting als proces, en je school(en) ondersteunen in het stap voor stap ontwikkelen van hun eigen praktijk.
Nieuwsgierig naar meer? Ondersteuning nodig?
Oprechte en warme dank
Geen prachtige visuals op deze pagina zonder het grafische en inhoudelijke werk van Joyce Van Kerckhove (INKorporate), Visuality en Joëlle Van de Peer (Schoolmakers).
Geen pilooteditie van de Masterclass zonder Yves Larock (Schoolmakers), 11.11.11 en de toenmalige Kruit collega’s.
Geen 5 extra edities van de succesvolle, authentieke en verbindende Masterclass procesbegeleiding voor duurzame werelburgerschapstrajecten zonder Joëlle Van de Peer (Schoolmakers), Lisa Vanderhaeghen (BeGlobal) en alle entousiaste deelnemers van de voorbije jaren.
