Welke plaats voor mondiale uitdagingen op school?
Wegblijven van de "one-shots"
De mondiale uitdagingen van vandaag lijken vaak complex en moeilijk te bevatten. Toch raken ze rechtstreeks de leefwereld van kinderen en jongeren. Daarom is het belangrijk om ze een plek te geven in de klas, op school en in de buurt.
Die uitdagingen overstijgen echter al snel de alledaagse lespraktijk. Bovendien heeft de leef- en leeromgeving (en het bijhorende gedrag) een cruciale invloed op hoe kinderen en jongeren zich ontwikkelen.
Daarom stelt wetenschappelijk onderzoek dat ‘one-shots’ (bvb. een les, workshop, projectweek, solidariteitsactie, …) op het vlak van wereldburgerschapseducatie (WBE) slechts een beperkt effect hebben bij kinderen en jongeren.
Een whole school approach biedt structuur voor verankering van wereldburgerschapseducatie
In antwoord op deze uitdagingen is samenwerking op alle domeinen van de school een sleutelbegrip.
Daarom gaan scholen voor de verankering van WBE best voor een integrale benadering of een ‘whole school approach’.
Geef aandacht aan het proces op school
Het faciliteren van verandering
Een ‘whole school approach’ voor wereldburgerschapseducatie vraagt om brede samenwerking en een nieuwe houding van alle betrokkenen. Hoewel het vaak begint bij een enkeling of kleine werkgroep, is een transparante en planmatige aanpak essentieel om het veranderingsproces duurzaam te maken. Door te focussen op drie belangrijke pijlers van verandering, kunnen o.a. comfort, enthousiasme, betrokkenheid en ‘moed’ groeien tijdens dit traject.
“Het leren in groep geeft me vertrouwen omdat iedereen eigenlijk zoekende is naar hoe ze een veranderproces goed kunnen begeleiden. Het is vaak moeilijk en gaat met vallen en opstaan en iedereen is zoekende in zijn rol als procesbegeleider om dit zo goed mogelijk te doen. En omdat iedereen zoekende is, ervaar ik meer comfort bij het feit dat ik zelf ook zoekende ben.”
Toon Malevé, bewegingsmederwerker en beleidsmedewerker bij Join For Water
Drie pijlers bij procesbegeleiding
Pijler 1: inzicht in het procesontwerp
In deze pijler verken je eerst met alle betrokkenen (zoals collega’s, directie, leerlingen, ouderraad en buurt) welke verandering je wilt bereiken. Door dit samen duidelijk te omschrijven, ontstaat er ruimte om in groep creatief en doelgericht te bepalen welke concrete stappen nodig zijn om die verandering waar te maken.
Pijler 2 : ken jezelf als procesbegeleider
Het kan niet anders dan dat het samenwerken met anderen je ‘raakt’. Maar waarom en wanneer gebeurt dit? Inzicht in én bewustwording hierover maakt dat je sterker in je schoenen staat tijdens interactie met anderen.
Pijler 3: herken patronen in groepsprocessen
Samenwerken zorgt bijna altijd voor zichtbare of onzichtbare spanningen. Deze 3e pijler gaat om die spanningen ‘lezen’ en het verkennen van hoe je die een plek kan geven in het proces.
Nieuwsgierig naar meer? Ondersteuning nodig?
Masterclass procesbegeleiding van duurzame wereldburgerschaps-trajecten
Samen naar een trajectmatige aanpak van wereldburgerschaps-educatie
Om meer impact te realiseren op de schoolwerking en de professionalisering van leerkrachten, organiseerde BeGlobal (toen onder de naam “Kruit”) in 2017 verschillende uitwisselingsmomenten rond trajectmatig werken aan wereldburgerschapseducatie. De belangrijkste inzichten en afspraken werden in 2018 gebundeld in een inspiratiegids. Die gids vormt een waardevolle stap richting meer gebruiksvriendelijk materiaal dat scholen op weg helpt naar een breed gedragen en kwaliteitsvolle schoolwerking rond WBE.
Omdat er zo’n grote vraag was naar ondersteuning bij het implementeren van de tools uit deze inspiratiegids werd in 2019 de eerste Masterclass procesbegeleiding voor duurzame wereldburgerschapstrajecten gelanceerd. Deze opleiding ontstond uit een samenwerking van BeGlobal (toenmalige Kruit), Schoolmakers en 11.11.11.
Zes schooljaren lang leren van elkaar
Zes edities lang maakte deze Masterclass duidelijk dat je als onderwijsprofessional je kennis en ervaring juist níét moet afschermen als je wil groeien als procesbegeleider. Uit getuigenissen van deelnemers bleek ook dat als je meer impact met WBE wil, het essentieel is om actief met elkaar te delen.
Door deel te nemen aan de jaarlijkse masterclass kreeg je de kans om jezelf te verrijken met nieuwe kennis, frisse ideeën en waardevolle inzichten. Tegelijkertijd bood je anderen de ruimte door zonder oordeel te luisteren, als klankbord op te treden en ieders autonomie, ervaring en leerproces hierin te respecteren.
In deze vormingscyclus kwamen het streven naar sterke en betekenisvolle wereldburgerschapseducatie én de persoonlijke ambitie om te groeien als procesbegeleider samen. Dankzij elkaars inbreng werd die ontwikkeling bovendien nog krachtiger en meer gedragen. Na zes edities wordt de masterclass niet voortgezet in de vorm van een nieuwe editie, maar blijft de wens om een actieve gemeenschap van gelijkgestemden verder uit te bouwen.
“Door het deelnemen aan de Masterclass ervaarde ik een groot samenhorigheidsgevoel onder de vele mensen die heel intens betrokken zijn bij het zoeken naar hoe ze wereldburgerschap(seducatie) in hun school of organisatie nog veel meer betekenis kunnen geven. Bijzonder waardevol!”
Kathelijne Cartuyvels, leerkracht SO in Humaniora Kindsheid Jesu
Dank aan alle partners!
Geen prachtige visuals zonder Visuality
Geen Masterclass zonder
Schoolmakers: een voor de hand liggende partnerschap voor deze masterclass was deze met Schoolmakers, een coöperatieve onderneming met tal van experten in leer -en veranderprocessen in het onderwijs. Samen, concreet, waarderend, lange termijn, in verbinding en trajectmatig zijn maar enkele van hun stokpaardjes, voeg hier deze van BeGlobal aan toe en je kreeg een authentieke succesformule voor een verdiepende, maar intense, masterclass procesbegeleiding van wereldburgerschapseducatie.
11.11.11
Geen gemeenschap zonder Joëlle Van de Peer, de BeGlobal collega’s en alle deelnemers.
