Hoe veerkracht, vriendschap en vrede de toekomst vorm kunnen geven, peace by piece

Terugblik op een uitwisseling tussen BeGlobal en een Oekraïense delegatie van UNESCO scholen.

Maart 2025 – Enabel, Brussel

In het kader van de BeGlobal en Be-Relieve Ukraine programma’s van Enabel kwamen 27 Oekraïense studenten, leerkrachten en schooldirecteurs naar België in de week van 24 tot en met 29 maart. Het doel? Met Belgische scholen van gedachten te wisselen over onderwijs, veerkracht en vrede. De week was een krachtig moment van gezamenlijk leren en hoop.

De hoogtepunten

Een workshop vredesmozaïek met materiaal uit Oekraïne met Erfgoedklassen
Een dag vol ontmoetingen met leerlingen en leerkrachten van de Nederlandstalige en Franstalige UNESCO-scholen
Een bezoek aan het Europees Parlement, waar de leerlingen in gesprek gingen met MEP’s Kathleen Van Brempt, Sara Matthieu en Hilde Vautmans.
Interactieve en inspirerende workshops van Vrijplaats en Abrusco rond de (her)opbouw van schoolgemeenschappen en geweldloze communicatie.

Waarom een uitwisseling?

Deze uitwisseling maakt deel uit van het Unesco Associated Schools Network, dat meer dan 12.000 scholen in 182 landen verbindt met een gedeelde missie: vrede stichten in de hoofden van kinderen en jongeren.

BeGlobal ondersteunt dat netwerk. In samenspraak met de collega’s van het Be-Relieve Ukraine programma, werd besloten om een eerste ontmoeting te organiseren. De verschillende actoren konden op die manier bekijken welke raakvlakken en synergiën konden ontstaan om onder andere van elkaars onderwijspraktijken te leren.

Het kadert in het groter geheel van het uitwisselingsproject: het bevorderen van vrede, het opnieuw opbouwen van schoolgemeenschappen en de zorg voor de mentale gezondheid in een land in oorlog.

Vijf dagen van ontmoetingen, workshops en lezingen

DAG 1

De dag begon met een presentatie van de verschillende Oekraïense scholen en Enabel langs de andere kant. De deelnemers konden vervolgens genieten van een eerste workshop ‘Design thinking for (re)building whole-school communities’, gegeven door Vrijplaats, een denktank van de Artevelde Hogeschool.

In de namiddag volgde een collaboratieve kunstworkshop, gegeven door de artiest Mohsen Noorani, van Erfgoedklassen. De Oekraïense studenten en leerkrachten werkten samen aan een mozaïek.

Wat maakt dit werk zo speciaal? Ten eerste is het ontwerp gebaseerd op het originele werk van Karina Chizhenko, een 16-jarige studente uit Kiev. De bloemelementen symboliseren de unieke decoratieve Petrykivkastijl van Oekraïne. Die stijl werd in 2013 opgenomen in de lijst van immaterieel cultureel erfgoed van UNESCO. De fragmenten die gebruikt werden voor het werk, komen onder andere van tegels van gebouwen in Oekraïne die beschadigd zijn door de oorlog. Daardoor draagt het kunstwerk een krachtige boodschap uit: zelfs uit de ruïnes van de vernietiging kan iets nieuws en zinvols worden gecreëerd.

DAG 2

Dinsdag bezocht de delegatie in groepjes verschillende Nederlandstalige en Franstalige UNESCO scholen in alle uithoeken van België.

Het doel? Uitwisselen over onderwijspraktijken. Voor sommigen betekent dit misschien de start van samenwerking over de grenzen heen, om interculturele uitwisseling tussen leerlingen en leerkrachten te bevorderen.

Wie waren de deelnemende scholen?

DAG 3

Er stond weer een goedgevulde dag op het programma. Aan het begin van de dag stond een workshop rond geweldloze communicatie op de agenda, gegeven voor Abrusco: ‘Hoe communiceer je het beste met je collega’s? Hoe breng je het beste een boodschap over?’ De deelnemers kregen allerlei handvaten aangereikt om op een authentieke manier met elkaar in gesprek te gaan.

In de namiddag werd iedereen in het European house of History verwacht. In twee aparte groepen kregen we een rondleiding rond het thema democratie. Dat zorgde voor interessante gesprekken en gedachtewisselingen. Vervolgens kregen de deelnemers de gelegenheid om de Europarlementsleden Kathleen Van Brempt, Sara Matthieu en Hilde Vautmans in het Europees Parlement te ontmoeten. Wat resulteerde in ontroerende getuigenissen en discussies over democratie en de gezamenlijke toekomst tussen België en Oekraïne.

DAG 4

Richting Leuven vandaag waar de jaarlijkse bijeenkomst over de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de UNESCO scholen plaatsvond! Het was een intense dag met werkgroepjes rond vragen als ‘Hoe werk jij in jouw school met de SDG’s, en met SDG16 (vrede) in het bijzonder?’ Hoe zie jij de toekomst?’

Jong en oud brainstormden nadien over de selectie van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen waar de UNESCO scholen volgend schooljaar op zullen werken. Deze inspirerende dag werd afgesloten met een presentatie van de gekozen SDG’s voor 2025-2026 en een stemming. SDG1: Beëindig armoede overal en in al haar vormen, werd het gekozen thema voor het nieuwe werkingsjaar van de Vlaamse UNESCO-scholen.

DAG 5

De laatste dag van de uitwisseling werd afgerond met een afsluitmoment, inclusief presentaties van de Oekraïense bezoekersdelegatie en dankwoorden van Enabel. Er werden volop cadeautjes uitgewisseld en er was ook tijd voorzien voor interviews met enkele leerlingen. De delegatie werd immers de hele week gevolgd door een kleine filmploeg, die de uitwisseling en het ASPnet-project mooi in beeld bracht.

De uitwisseling door de ogen van twee leerlingen van de Oekraïense delegatie.

“Tijdens deze uitwisseling heb ik veel verschillende mensen leren kennen. We kwamen allemaal uit andere landen, maar toch uit dezelfde hoek van Europa – dat voelde heel speciaal. Ik heb hier dingen geleerd die volgens mij echt een meerwaarde kunnen zijn voor mijn school, klasgenoten én leerkrachten. De workshop rond geweldloze communicatie vond ik bijzonder. Als we dat op school kunnen toepassen, denk ik dat de relaties en het begrip tussen leerlingen en leerkrachten er echt op vooruit zou gaan. Ook de sessie over hoe je een gemeenschap rond de school opbouwt, is me bijgebleven. Kinderen leren er verantwoordelijkheid nemen, opkomen voor wat belangrijk is en samen problemen oplossen. En dan een nieuwe cultuur ontdekken… dat heeft me echt iets bijgebracht.”

– Veronika Romanchuk, 17-jarige leerlinge van het Lyceum 100 ‘Podil’, in Kiev.

“Ik was echt onder de indruk van zoveel dingen. Sommige workshops had ik nog nooit eerder gedaan.

Wat ik vooral tof vond: ik kreeg meteen ideeën over hoe we die workshops ook op mijn school kunnen toepassen. Ik wil graag samen met een paar andere vrienden een groepje opstarten om die workshops zelf te organiseren. Dat zou goed zijn voor onze school.

Mijn favoriete moment van de week? Dinsdag, toen we de andere UNESCO-scholen bezochten.

Alles bij elkaar: het was gewoon heel indrukwekkend. Ik vat het samen met één woord: W-A-W.”

– Polina Oleksyshyna, 15-jarige leerlinge van het Ukrainian Humanities Lyceum, Kiev.

Het is duidelijk, het waren vijf prachtige, intense maar boven alles inspirerende dagen. Wij kunnen alle deelnemers, partners en collega’s alleen maar uitdrukkelijk bedanken voor hun openhartigheid, warmte, eerlijkheid en ruime blik! Het is in onze verschillen, dat we de rijkdom vinden voor een betere wereld.

Hou onze website in de gaten voor het vervolg!