Jongeren uit Rochefort-Jemelle gaan op ontdekkingstocht naar voedselsoevereiniteit
Inleiding
Kritisch denkvermogen en mondiaal bewustzijn zijn essentiële vaardigheden voor jongeren om mee te bouwen aan een rechtvaardige en eerlijke toekomst. BeGlobal wil jongeren de nodige tools en kennis aanreiken om bewuste en geëngageerde burgers te worden, die in staat en gemotiveerd zijn om actief deel te nemen aan hun gemeenschap. In het kader daarvan versterken we wereldburgerschapseducatie (WBE) in Belgische scholen. Zoals bleek uit onderzoek van onze partners van UCLL zijn leerlingen uit het arbeidsmarktgericht onderwijs vaak ondervertegenwoordigd in WBE-projecten.
In samenwerking met Entraide & Fraternité (E&F), een ngo voor internationale solidariteit, en het Athénée Royal Rochefort-Jemelle, een school in de provincie Namen, heeft BeGlobal een proefproject opgezet om de WBE-vaardigheden van jongeren in het arbeidsmarktgericht onderwijs te versterken.
Doelstellingen van het project
Het proefproject had twee doelstellingen:
- Lesmateriaal ontwikkelen, specifiek gericht op de interesses en noden van leerlingen in het arbeidsmarktgericht onderwijs en;
- Jongeren in het arbeidsmarktgericht onderwijs stimuleren om verantwoordelijke burgers te worden.
E&F heeft drie indicatoren vooropgesteld om de voortgang van die tweede doelstelling te evalueren. Namelijk:
- De leerlingen zijn door het project nieuwsgieriger geworden;
- De leerlingen overwegen andere toekomstperspectieven dan die waar ze vóór de start van het project aan dachten;
- De leerlingen voelen dat hun zelfvertrouwen is toegenomen.
Er is gekozen voor het thema ecologische en rechtvaardige transitie. Dat onderwerp werd verkend aan de hand van de concrete case ‘voedselsoevereiniteit’.
De methode ‘Zien – Oordelen – Handelen’, vormt het DNA van alle projecten van E&F en diende als basis om elke workshopsessie voor de leerlingen tijdens het project vorm te geven. Deze methode heeft als doel individuen vaardig te maken in sociaal handelen en de wereld te veranderen, door te vertrekken van hun eigen ervaringen en door actieve betrokkenheid bij hun eigen opleiding.
Verloop van het project
Het pilootproject liep van februari tot mei 2025 en bestond uit zes bijeenkomsten met leerlingen die speciaal voor dit traject geselecteerd waren. De jongeren kwamen uit verschillende studierichtingen van het 4e tot het 6e middelbaar: verkoop, kinderverzorging, metselwerk, informatica en onderwijsassistent.
Het project, begeleid door E&F, bestond afwisselend uit participatieve sessies in de klas over het thema, individuele reflecties, bezoeken ter plaatse van een concrete werkomgeving (met name een ecologisch bouwproject en een lokale coöperatieve) maar ook uitwisselingsmomenten.
Deze multidimensionale aanpak zette in op verschillende leerstijlen en bevorderde de participatie en betrokkenheid van de leerlingen.
“In welke ideale wereld wil jij leven over tien à vijftien jaar?” Tijdens de vierde bijeenkomst werden de leerlingen aangemoedigd om daarover na te denken. Deze activiteit bouwde voort op de pijlers van verandering uit een vorige sessie. De leerlingen beschikten dus al over de kennis en middelen om deel te nemen aan deze reflectie in subgroepen.
Hierna bezochten de jongeren een ecologische bouwplaats en een agro-ecologische boerderij, waardoor ze konden kennismaken met mensen die ook nadenken over hun ideale wereld, en deze ook daadwerkelijk realiseren in hun werkpraktijk.
Dit bezoek maakte veel indruk op de jongeren. Na afloop vroegen de leerlingen van de vakgroep metselen zelfs aan hun leraren om hen nog eens mee te nemen, omdat ze zo geïnspireerd waren.
Resultaten
De resultaten van het proefproject zijn over het algemeen zeer positief. Om de impact op de leerlingen te evalueren, werden twee verschillende evaluaties uitgevoerd.
De eerste evaluatiesessie werd uitgevoerd in de vorm van een zelfevaluatie, een ‘prise de position dans l’espace’ (standpunt innemen in de ruimte). Deze werd uitgevoerd met de hele groep en de leerlingen konden de antwoorden van hun klasgenoten zien, wat leidde tot een zeer uitgesproken groepseffect.
De tweede evaluatiemethode werd gebruikt als aanvulling daarop. Het ‘World Cafe’ gaf de jongeren de kans om in kleine groepjes, ingedeeld per thema, over de onderwerpen te debatteren. Bij elke debatpost werd aan de leerlingen gevraagd wat ze dachten, wat ze gedaan hadden of wat ze anders zouden gaan doen na hun deelname aan het project. De resultaten van deze evaluatie waren zeer positief en weerlegden verschillende resultaten van de gezamenlijke zelfevaluatie. Bijvoorbeeld: “Hoewel geen enkele leerling bij de eerste evaluatie aangaf nieuwsgieriger te zijn geworden, gaf de meerderheid aan op sociale media onderzoek te hebben gedaan naar de thema’s die tijdens het project aan bod kwamen (wat ze voorheen niet deden).”
Veel leerlingen hebben hun gewoonten in hun persoonlijke leven veranderd, en moedigen zelfs hun familie en vrienden aan om hun consumptiegewoonten en omgang met kwetsbare mensen te veranderen. Verschillende leerlingen gaven aan dat ze na het project een inleefreis willen maken, iets wat de jongeren voorheen niet overwogen. De leerkrachten en de schoolpsycholoog hebben veranderingen bij de jongeren waargenomen op het vlak van zelfvertrouwen en de ontwikkeling van nieuwsgierigheid naar WBE-thema’s.
Conclusie
We meten het succes van een project aan de hand van de twee oorspronkelijk vooropgestelde doelen. Maar daarnaast mogen we ook de positieve effecten van het project op de jongeren niet onderschatten. De samenwerking tussen BeGlobal, Entraide & Fraternité en het Athénée Royal Rochefort-Jemelle heeft een positieve invloed gehad op deze jongeren in het arbeidsmarktgericht onderwijs. Het project toont aan dat, mits aanpassing van de methode aan hun noden en talenten, het mogelijk is om deze jongeren te betrekken bij WBE-initiatieven.
Onderwijs in wereldburgerschap in het beroepsonderwijs
Dit initiatief kadert in het project ‘Wereldburgerschapseducatie (WBE) in arbeidsmarktgericht onderwijs’ van BeGlobal, dat in het schooljaar 2024-2025 twee pilootprojecten lanceerde.
Twee scholen, één aan beide kanten van de taalgrens, ontwikkelden en implementeerden een WBE-pilootproject in co-creatie met ngo’s. In Vlaanderen werkte het KTA CLW Brugge daarvoor samen met het consortium Djapo-Studio Globo. In Wallonië-Brussel werd eveneens een pilootproject op poten gezet: een samenwerking tussen het Athénée Royal Rochefort-Jemelle en Entraide & Fraternité.
Meer weten over de twee pilootprojecten?
De twee pilootprojecten brengen de aanbevelingen in de praktijk die naar voren komen uit de studie van UCLL ‘WBE in het arbeidsmarktgericht onderwijs’.
Meer weten over de studie?
Het project wil daarmee bijdragen aan concrete manieren om aan de slag te gaan rond wereldburgerschapseducatie met jongeren uit het arbeidsmarktgericht onderwijs, om hen te motiveren en te sensibiliseren om zich in te zetten voor een meer rechtvaardige en duurzame wereld.
Referentie
Enabel. (2025). Projet de renforcement de l’éducation à la citoyenneté mondiale dans l’enseignement qualifiant – 2024-2025. Rapport d’évaluation. Entraide & Fraternité en collaboration avec l’Athénée Royal Rochefort-Jemelle.
Wil je op de hoogte blijven?
Contacteer Paulien Caeyers via paulien.caeyers@enabel.be!
