Waarom WBE in de arbeidsmarktfinaliteit?
Onze wereld is steeds meer geglobaliseerd en onderling verbonden. Dat brengt kansen met zich mee, maar ook complexe uitdagingen voor toekomstige generaties. Terecht dus, dat jongeren vragen om de kennis en vaardigheden om complexe problemen te begrijpen, om zich aan te passen en om samen oplossingen te vinden. Wereldburgerschapseducatie biedt een antwoord op deze vraag, want het geeft jongeren handvaten en kennis die ze nodig hebben in hun zoektocht naar een eerlijkere en duurzamere wereld.
De strategische nota van het DGD over wereldburgerschapseducatie in België benadrukt de urgentie en het belang van de integratie van WBE-vaardigheden in alle finaliteiten. Leerlingen in de arbeidsmarktfinaliteit (TVET) worden hierin expliciet genoemd als doelgroep onder het motto ‘Leave No One Behind’, aangezien zij minder in aanraking komen met WBE-activiteiten, ook al vertegenwoordigen zij 21% (Wallonië) en 29% (Vlaanderen) van de studenten in het secundair onderwijs. Dat komt omdat WBE-praktijken en -methoden doorgaans ontwikkeld worden voor leerlingen uit de doorstroomfinaliteit.
Even concreet: hoe? / Vanwaar komen we?
De studie
Wereldburgerschapseducatie in het arbeidsmarktgericht onderwijs
Community of Practice
Samen nadenken over WBE in de arbeidsfinaliteit
Pilootproject Vlaanderen
Kapt Ermee!
Pilootproject Fédération Wallonie-Bruxelles
Oh purée, on a la patate!
2030
Een belangrijke vaststelling uit de studie is dat kennis en praktijken rond WBE in de arbeidsfinaliteit systematisch ontbreken. WBE-actoren, leerkrachten en scholen spelen een belangrijke rol, maar hebben kennis en tools nodig die specifiek ontwikkeld zijn voor de arbeidsfinaliteit. Met dit project wil BeGlobal die kloof overbruggen.
De studie: een stand zaken over kennis en praktijken van WBE in de arbeidsmarktfinaliteit
De studie ‘Wereldburgerschapseducatie in arbeidsmarktgericht onderwijs’ is uitgevoerd in 2024 in opdracht van BeGlobal door een onderzoeksteam van de UCLL-Hogeschool. Het is een overzicht van nationale en internationale literatuur, aangevuld met interviews met ngo’s en leerkrachten over de stand van zaken en de uitdagingen van wereldburgerschapseducatie in het arbeidsmarktgericht onderwijs in België.
De studie bevestigt wat ook de LNOB-principes benadrukken, namelijk het belang van ervaringsgericht onderwijs, en dat het onontbeerlijk is om leerlingen te beschouwen en behandelen als volwaardige en competente stemmen in een co-creatieproces en niet enkel als doelgroep. De studie bevestigt dat, wanneer leerlingen de kans krijgen om te beslissen, te creëren, te testen en hun stem te gebruiken, hun betrokkenheid en motivatie verhoogt. Op die manier kan wereldburgerschapseducatie, mits de juiste aanpak, een ruimte voor dialoog en een hefboom voor emancipatie worden.
Twee pilootprojecten
Tijdens het schooljaar 2024-2025 werd aan beide kanten van de taalgrens een WBE-pilootproject in de arbeidsfinaliteit op poten gezet. In Vlaanderen werkte het KTA Centrum Duaal Leren van Brugge samen met het consortium Djapo-Studio Globo, en in Wallonië-Brussel werd het Athénée Royal Rochefort-Jemelle ondersteund door Entraide et Fraternité. Het doel was om de aanbevelingen uit de studie af te toetsen aan de realiteit van de schoolomgeving.
De pilootprojecten bevestigden inderdaad het belang van:
- Actiegericht werken. Leerlingen starten vanuit het doen: ze onderzoeken een probleem, nemen standpunt in of ondernemen een (kleine) actie, in plaats van alleen te luisteren of lezen. Actie helpt om WBE betekenisvol en concreet te maken.
- De link leggen met de praktijkvakken. WBE wordt gekoppeld aan het beroep waarvoor leerlingen leren (bv. zorg, techniek, horeca): door de link te leggen tussen mondiale thema’s en situaties, keuzes en verantwoordelijkheden uit hun huidige stagenetwerk en toekomstige werkpraktijk, maak je WBE relevant.
- Vertrekken vanuit de leefomgeving van de leerlingen. Kies voor thema’s die aansluiten bij wat leerlingen kennen en meemaken: hun buurt, gezin, werkervaringen, opleiding en interesses. Door leerlingen te erkennen als ‘experten van hun leefwereld’ creëer je betrokkenheid.
Wat komt eraan? Community of Practice
Om verder te bouwen op de bevindingen uit de studie en de pilootprojecten, willen we een onderzoeks- en actietraject uitrollen, in de vorm van een Community of Practice (CoP). Dit wordt een ruimte voor regelmatige ontmoetingen waar organisaties, leerkrachten en experten samen leren om de wereldburgerschapspraktijken in het arbeidsmarktgericht onderwijs te verbeteren, om inspirerende benaderingen en methoden in de kijker te zetten, en om gedeelde inzichten te verzamelen. Met als doel:
- Wereldburgerschapseducatie ook in de arbeidsfinaliteit verankeren;
- De verzamelde kennis verspreiden naar alle actoren in de WBE-sector en die van het arbeidsmarktgericht onderwijs.
Wil je mee nadenken en ontdekken? Contacteer ons via beglobal@enabel.be.
